Stamboomonderzoek

Wil je je stamboom opstellen? Neem hier dan een kijkje voor meer informatie over de belangrijkste aspecten van genealogische opzoekingen.

Wat heeft de archiefdienst dat van pas komt voor stamboomonderzoek?

Parochieregisters, registers met de akten van de burgerlijke stand en bevolkingsregisters vormen de voornaamste bronnen waarop men genealogisch onderzoek baseert.

DE PAROCHIEREGISTERS

Vóór de invoering van de burgerlijke stand, kan men enkel terugvallen op de lijsten die de pastoors per parochie bijhielden van hun doopsels, huwelijken en begrafenissen. Gangbare termen voor deze lijsten zijn parochieregisters, kerkregisters of parochieboeken. Omwille van hun wisselvallige kwaliteit zijn ze niet altijd even bruikbaar voor historisch en genealogisch onderzoek. In het kader van de Contrareformatie verscherpte de controle van de Kerk op de pastoors en als gevolg daarvan werden de parochieregisters ook nauwkeuriger bijgehouden. Men vindt slechts sporadisch parochieregisters terug die dateren van vóór het jaar 1600. Bij de invoering van de burgerlijke stand, moesten de pastoors de parochieregisters die dateerden van vóór het jaar 1796 aan de gemeentebesturen overdragen.

De gemeentebesturen legden op hun beurt in de tweede helft van de 20ste eeuw de parochieregisters neer bij het Rijksarchief. Het Rijksarchief te Leuven bewaart nu de parochieregisters van Sint-Pieters-Leeuw en de deelgemeenten. Het Rijksarchief digitaliseerde een groot deel van deze registers en deze zijn, na registratie, raadpleegbaar op de website van het Rijksarchief. Indien je de registers op microfilm wil raadplegen, kan dat nog steeds in de leeszaal van het Rijksarchief van Leuven. Het gemeentebestuur bewaart geen parochieregisters meer. De indices van de overgebrachte parochieregisters werden door het Rijksarchief in boekvorm uitgegeven en zijn raadpleegbaar in het gemeentearchief. Voor parochieregisters van na 1796 kan je meestal nog bij de parochiepastoors terecht.

DE BURGERLIJKE STAND 

In België werd de Burgerlijke Stand ingevoerd door een besluit van het uitvoerend Directoire van 17/6/1796. Dit was in de periode dat België deel uitmaakte van de Franse Republiek. Er zijn in het gemeentearchief dus registers van de burgerlijke stand te raadplegen vanaf het jaar 1797. Uitzondering hierop zijn de registers van Sint-Laureins-Berchem die pas in het jaar IX van de Franse Republiek (23-9-1800 tot 22-9-1801) aanvang namen.

In deze registers vind je de akten van geboorte, huwelijk en overlijden. Deze zijn chronologisch ingeschreven. Elk jaar maakte de gemeente per soort akten een alfabetische tafel op naam, die achter de akten is toegevoegd. Deze tafel is een belangrijk zoekinstrument bij genealogisch onderzoek. Indien je opzoekingen over een langere periode doet, kan je ook gebruik maken van de zogenaamde tienjaarlijkse tafels. Dat zijn indexen op naam die om de 10 jaar werden aangemaakt op basis van de jaarlijkse tafels. Dit was de taak van de griffier van de rechtbank van eerste aanleg die deze opmaakte op basis van de kopieën van de akten en de jaarlijkse tafels die de gemeente aan hem bezorgde. Soms vergiste men zich al eens bij deze werkzaamheden en staan sommige personen niet vermeld in de indexen, terwijl er toch akten over hen in de registers zijn bewaard. Het is dus aangewezen om de akten in de registers ook handmatig te overlopen. Het Rijksarchief heeft een groot deel van de akten van de burgerlijke stand gedigitaliseerd. Ze zijn raadpleegbaar op de website van het Rijksarchief.

Een deel van de akten en tafels is ingedeeld volgens de republikeinse kalender. Een omzettingstabel naar ons huidige kalendersysteem is ter beschikking in de leeszaal.

DE BEVOLKINGSREGISTERS 

Voor de bevolkingsregisters zijn er al aanzetten in de Franse periode en in de periode van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (de tellingen van 1801, 1806, 1811 en 1829). In 1846 was er een Koninklijk Besluit, dat het bijhouden van zulke registers verplichte vanaf 1847. De bevolkingsregisters van Sint-Pieters-Leeuw, Ruisbroek, Oudenaken en Sint-Laureins-Berchem beginnen omstreeks deze tijd te lopen. Voor Vlezenbeek volstond een KB niet. In 1856 werd de zaak geregeld bij wet en zo zien wij dat de bevolkingsregisters van Vlezenbeek maar vanaf 1857 beginnen te lopen. Het is anderzijds ook mogelijk dat de registers van 1847-1856 van Vlezenbeek verloren zijn gegaan.

Bevolkingsregisters zijn geografisch ingedeeld, d.w.z. per wijk en straat. Elk huishouden vormt één blad van het register. De gemeenten vernieuwden de bevolkingsregisters normaal ter gelegenheid van elke tienjaarlijkse volkstelling, maar hier werd soms van afgeweken. Per tienjaarlijkse periode, maakten de gemeenten alfabetische indexen aan op naam. U kan zo personen terugvinden op naam. Zoals bij de registers van de burgerlijke stand, zijn ook deze indexen echter niet volledig betrouwbaar. Sommigen zijn ronduit slecht. De gemeente Vlezenbeek maakte geen indexen aan. Het grote voordeel aan bevolkingsregisters is dat zij ook gegevens bevatten over geboorten, huwelijken en overlijdens van buiten de gemeenten.

Hoe ga ik te werk bij stamboomonderzoek?

Wij raden u aan een initiatiecursus te volgen of een handleiding te lezen, vooraleer aan genealogische opzoekingen te beginnen. Zo kunt u meteen een correcte methode hanteren en beginnersfouten vermijden. De gemeentelijke openbare bibliotheek bezit de volgende werken:

  • MISPELTON, M.
    Klim in je stamboom. Waarom? Wat? Hoe? Waar?
  • OKKEMA, J.C.
    Handleiding voor genealogisch onderzoek in Nederland.
  • PAMA, C.
    Heraldiek en Genealogie: een encyclopedisch vademecum.
  • ROELSTRATE, J.
    Handleiding voor genealogisch onderzoek in Vlaanderen.
  • VAN DE NES, G.
    Maak uw eigen stamboom: handboek voor genealogie en heraldiek.
  • VAN DER TANG, A.
    Stamboomonderzoek: een handleiding bij het schrijven van uw familiegeschiedenis.

Ook op het internet kan u veel informatie terugvinden over stamboomonderzoek op, onder meer, de website van Familiekunde Vlaanderen, Familiegeschiedenis en Geneaknowhow. Op deze laatste website vindt u tevens informatie over paleografie die nuttig kan zijn bij het ontcijferen van het schrift waarin de registers gesteld zijn.

 

Wie mag welk archief inkijken?

Iedereen kan de registers van de burgerlijke stand inkijken die ouder zijn dan 100 jaar.
Om inzage te verkrijgen in registers van de burgerlijke stand die jonger zijn dan 100 jaar heb je toestemming nodig van de familierechtbank.

De bevolkingsregisters die jonger zijn dan 120 jaar zijn in geen geval ter inzage. Meer informatie vindt u hier.

Waar kan ik terecht?

De registers die ouder zijn dan 100 jaar worden bewaard in het gemeentearchief. Zij zijn raadpleegbaar in het gemeentehuis. Archief wordt niet uitgeleend.

Bij het begin van uw bezoek schrijf je je in het bezoekersregister. Tijdens je werkzaamheden dien je de registers steeds op een tafel te leggen terwijl je er in leest. Je dient ze met de nodige voorzichtigheid te behandelen. Je neemt enkel notities in potlood. Eten en drinken in de leeszaal is niet toegestaan. Het is verboden om de registers buiten de leeszaal te consulteren. Registers worden omwille van hun broze staat niet gekopieerd. Indien je dit wenst, mag je zelf digitale foto's nemen met een eenvoudige digitale camera (zonder statief of flits). Op aanvraag en mits betaling kan het gemeentearchief je een digitale kopie van een akte bezorgen. De gemeentearchivaris oefent tijdens je bezoek toezicht uit. Indien je vragen hebt of inlichtingen wilt inwinnen kan je steeds bij haar terecht.

Indien je inzage wil krijgen in registers die jonger zijn dan 100 jaar contacteert u best de diensten Bevolking en Burgerlijke Stand. In geval je een opzoeking wenst te verrichten in de registers van de burgerlijke stand die nog geen 100 jaar oud zijn, heb je in ieder geval toestemming nodig van de rechtbank van eerste aanleg.

In het Rijksarchief te Leuven, bezit men een collectie microfilms. Het voordeel dat je daar hebt, is dat er o.a. microfilms van de hele provincie Vlaams-Brabant beschikbaar zijn. Zo kan je verplaatsingen vermijden. Men bewaart er microfilms van de registers van de pastoors, van de bevolkingsregisters en van de registers met de akten van Burgerlijke Stand (tot en met 1910). Via de portaalwebsite van het Rijksarchief kan je ook de gedigitaliseerde versies van parochieregisters en registers van de burgerlijke stand van Sint-Pieters-Leeuw op het spoor komen.

Wanneer mag ik langskomen?

Voor vragen en inlichtingen kan je de archivaris bereiken via bovenstaan contactgegevens.
Indien je archief wil raadplegen moet je eerst een afspraak maken. Dit is belangrijk omdat de leeszaal slechts plaats biedt aan één persoon en dubbele boekingen zo vermeden kunnen worden.

Kan ik het gemeentepersoneel voor mij een opzoeking laten doen?

Dit kan inderdaad, zij het tegen betaling. De gemeenteraad stelde het bedrag van de retributie vast op 10 euro per akte van de burgerlijke stand of adres in het bevolkingsregister dat het personeel moet lezen voor de opzoeking. De documenten zelf lezen is gratis, evenals het krijgen van uitleg over de documenten. Je mag ook kosteloos digitale foto's nemen van de archiefstukken. Een fotokopie krijg je aan kostprijs.

De retributie dient gestort op rekeningnummer BE45 000-0025600-89 (BIC BPOTBEB1) met de mededeling 'genealogische opzoeking'. Je contacteert uiteraard de gemeentearchivaris alvorens enige storting te verrichten. Zij deelt je namelijk éérst het te storten bedrag mee. Voor de registers jonger dan 100 jaar, contacteer je best de bevoegde diensten.

Van zodra de financiële dienst de ontvangst van de verschuldigde som bevestigt, maakt de archivaris je de gegevens over.